
Zasady ogólne
Art. 3
Zasada ostrożności
- •Każdy na drodze musi zachować ostrożność (a gdy przepis tego wymaga – szczególną ostrożność) i nie może nikogo narażać na niebezpieczeństwo ani utrudniać ruchu.
- •Zaniechanie (np. niewłączenie świateł) też jest takim działaniem.
- •Jeśli spowodujesz zagrożenie, musisz je natychmiast usunąć, a gdy to niemożliwe – ostrzec innych.
Tekst ustawy
1. Uczestnik ruchu i inna osoba znajdująca się na drodze są obowiązani zachować ostrożność albo gdy ustawa tego wymaga - szczególną ostrożność, unikać wszelkiego działania, które mogłoby spowodować zagrożenie bezpieczeństwa lub porządku ruchu drogowego, ruch ten utrudnić albo w związku z ruchem zakłócić spokój lub porządek publiczny oraz narazić kogokolwiek na szkodę. Przez działanie rozumie się również zaniechanie.
2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do osoby znajdującej się w pobliżu drogi, jeżeli jej zachowanie mogłoby pociągnąć za sobą skutki, o których mowa w tym przepisie.
3. Jeżeli uczestnik ruchu lub inna osoba spowodowała jednak zagrożenie bezpieczeństwa ruchu drogowego, jest obowiązana przedsięwziąć niezbędne środki w celu niezwłocznego usunięcia zagrożenia, a gdyby nie mogła tego uczynić, powinna o zagrożeniu uprzedzić innych uczestników ruchu.
Art. 4
Zasada ograniczonego zaufania
- •Możesz zakładać, że inni przestrzegają przepisów – chyba że okoliczności wskazują inaczej (np. dziecko przy jezdni, pijany pieszy, kierowca, który już łamie przepisy). Wtedy musisz być gotów na ich błąd.
Tekst ustawy
Uczestnik ruchu i inna osoba znajdująca się na drodze mają prawo liczyć, że inni uczestnicy tego ruchu przestrzegają przepisów ruchu drogowego, chyba że okoliczności wskazują na możliwość odmiennego ich zachowania.
Art. 5
Hierarchia poleceń, sygnałów i znaków
- •Polecenia osoby kierującej ruchem, sygnały świetlne i znaki obowiązują nawet wtedy, gdy ogólne przepisy mówią coś innego.
- •Kolejność: 1) polecenia i sygnały osoby kierującej ruchem, 2) sygnały świetlne, 3) znaki drogowe, 4) ogólne przepisy.
- •Sygnalizacja świetlna ma pierwszeństwo przed znakami pierwszeństwa (np. A-7, D-1).
Tekst ustawy
1. Uczestnik ruchu i inna osoba znajdująca się na drodze są obowiązani stosować się do poleceń i sygnałów dawanych przez osoby kierujące ruchem lub uprawnione do jego kontroli, sygnałów świetlnych oraz znaków drogowych, nawet wówczas, gdy z przepisów ustawy wynika inny sposób zachowania niż nakazany przez te osoby, sygnały świetlne lub znaki drogowe.
2. Polecenia i sygnały dawane przez osoby kierujące ruchem lub uprawnione do jego kontroli mają pierwszeństwo przed sygnałami świetlnymi i znakami drogowymi.
3. Sygnały świetlne mają pierwszeństwo przed znakami drogowymi regulującymi pierwszeństwo przejazdu.
Art. 6
Kto może kierować ruchem
- •Polecenia mogą dawać m.in.: policjant, żandarm wojskowy, funkcjonariusz Straży Granicznej, inspektor ITD, umundurowany funkcjonariusz Służby Celno-Skarbowej, strażnik miejski, pracownik kolejowy na przejeździe, osoba wykonująca roboty na drodze, osoba przeprowadzająca dzieci przez jezdnię, kierowca autobusu szkolnego, strażak podczas akcji, ratownik górski, strażnik leśny lub Straży Parku, funkcjonariusz SOP i pilot pojazdu nienormatywnego.
- •Muszą być dobrze widoczni z daleka w dzień i w nocy. Policjant musi być łatwo rozpoznawalny (umundurowany) tylko poza obszarem zabudowanym.
Tekst ustawy
1. Polecenia lub sygnały może dawać uczestnikowi ruchu lub innej osobie znajdującej się na drodze:
1) policjant;
2) żołnierz Żandarmerii Wojskowej lub wojskowego organu porządkowego, zabezpieczający przemarsz lub przejazd kolumny wojskowej albo w razie akcji związanej z ratowaniem życia lub mienia;
3) funkcjonariusz Straży Granicznej;
3a) inspektor Inspekcji Transportu Drogowego;
3b) umundurowany funkcjonariusz Służby Celno-Skarbowej;
3c) strażnik gminny (miejski);
4) pracownik kolejowy na przejeździe kolejowym;
5) osoba działająca w imieniu zarządcy drogi lub osoba wykonująca roboty na drodze na zlecenie lub za zgodą zarządcy drogi;
6) osoba nadzorująca bezpieczne przejście dzieci przez jezdnię, w wyznaczonym miejscu;
7) kierujący autobusem szkolnym w miejscach postoju związanych z wsiadaniem lub wysiadaniem dzieci;
7a) ratownik górski podczas wykonywania czynności związanych z prowadzeniem akcji ratowniczej;
8) strażnik leśny lub funkcjonariusz Straży Parku - na terenie odpowiednio lasu lub parku narodowego;
9) strażak Państwowej Straży Pożarnej podczas wykonywania czynności związanych z prowadzeniem akcji ratowniczej;
10) członek ochotniczej straży pożarnej podczas wykonywania czynności związanych z prowadzeniem akcji ratowniczej;
11) funkcjonariusz Służby Ochrony Państwa podczas wykonywania czynności związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa ochranianych osób, obiektów i urządzeń;
12) pilot podczas wykonywania czynności związanych z pilotowaniem przejazdu pojazdu nienormatywnego.
2. Osoby, o których mowa w ust. 1 i ust. 4 pkt 2, powinny być łatwo rozpoznawalne i widoczne z dostatecznej odległości, zarówno w dzień, jak i w nocy.
3. Przepis ust. 2 w zakresie łatwej rozpoznawalności:
1) dotyczy osoby wymienionej w ust. 1 pkt 1 tylko poza obszarem zabudowanym;
2) nie dotyczy kierującego autobusem szkolnym, jeżeli sygnał do zatrzymania innych pojazdów dawany jest przez tę osobę bez wychodzenia z odpowiednio oznaczonego pojazdu.
Art. 7
Znaczenie znaków i sygnałów
- •Znaki i sygnały drogowe wyrażają ostrzeżenia, zakazy, nakazy lub informacje. Ich wzory i znaczenie opisuje rozporządzenie – patrz działy Znaki drogowe, Znaki poziome i Sygnały świetlne.
Tekst ustawy
1. Znaki i sygnały drogowe wyrażają ostrzeżenia, zakazy, nakazy lub informacje.
Art. 41
Osoby pracujące na drodze
- •Osoba wykonująca roboty lub inne czynności na drodze musi nosić widoczne elementy odblaskowe (np. kamizelkę).
Tekst ustawy
Osoba wykonująca roboty lub inne czynności na drodze jest obowiązana używać w sposób widoczny dla innych uczestników ruchu elementów odblaskowych odpowiadających właściwym warunkom technicznym.
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 1251; zm.: Dz.U. 2025 poz. 1676 i 1872, Dz.U. 2026 poz. 180)
Objaśnienia mają charakter pomocniczy. Wiążący jest tekst rozporządzenia i ustawy Prawo o ruchu drogowym.



